گردشگاه زیبای خلخال «ازنو»

گردشگاه زیبای خلخال «ازنو»

خلخال از مناطق قدیمی و تاریخی آذربایجان است. برخی از نویسندگان نام
خلخال را با نام شهر قدیم خلخال واقع در ناحیه اوتی در ماورای قفقاز که در منابع
ارمنی میان قرن دوم و پنجم میلادی به عنوان اقامتگاه زمستانی شاهان ارمنستان و سپس
آلبانی ( آران ) آمده است مرتبط می دانند. در شهرستان خلخال هم چون سایر شهرستان
های استان اردبیل هنرهای دستی از رواج و قدمت زیادی برخوردار است که بیش تر این
صنایع توسط دستان هنرمند زنان و دختران محلی انجام می گیرد. مردم شهرستان خلخال به
مهمان نوازی شهره اند. مردم آن دلیر و شجاع بوده به زبان آذری صحبت می کنند و دارای
مذهب شیعه و دین اسلام هستند. برابر با سرشماری سال 1375 شهرستان خلخال 137992 نفر
جمعیت داشت. شغل اصلی مردم این منطقه کشاورزی، دامداری و پرورش زنبور عسل
است.

از میان هنرهای دستی معروف این شهرستان می
توان به تهیه شال،جاجیم‌های ابریشمی و پشمی، گلیم بافی، پلاس، لباس های پشمی وکرکی
و بافت مسند اشاره نمود. متاسفانه بعد از متروک شدن نوغان داری(پرورش کرم ابریشم)
بافت جاجیم‌های ابریشمی نیز متروک شد و حالا درهر کجا جاجیم‌های خلخال پیدا شود
باید آن را جزو اشیای عتیقه محسوب نمود. شال پشمی خلخال که قسمت عمده آن در بخش
شاهرود تهیه می ‌شود از صادرات مهم خلخال بوده که آن هم فعلا کاهش یافته است. بافت
گلیم و مسند نیز در خلخال رواج دارد. در این منطقه گاه مسندهای بسیار نفیس دیده می
‌شود که هنرمندان خلخالی آن را به صورت برجسته می ‌بافند.

شغل اصلی ساکنین منطقه را کشاورزی، دام داری،
پرورش زنبور عسل و صنایع وابسته به آن تشکیل می دهد. از این رو صادرات این شهرستان
را سیب، گلابی، گردو و فرآورده های دامی، انواع دام، قالی و گلیم تشکیل می دهند.
مهم ترین گردنه خلخال به نام گردنه ناو مشهور است که در مسیر جاده ارتباطی خلخال به
هشپر واسالم واقع شده و از داخل جنگل های طالش به جاده رشت به آستارا متصل می ‌شود.
چشمه آب گرم معدنی خلخال در 22 کیلومتری شمال باختری هروآباد و به فاصله 96
کیلومتری میانه از زمین خارج می شود. جنگل های متراکمی نیز درمحدوده شهرستان خلخال
وجود دارد که از امکانات بسیار مساعد در زمینه جذب جهانگرد برخوردارند. مکان های
دیدنی و تاریخی شهرستان خلخال عبارتند از: امامزاده کجل، قبرستان پارتی و مقبره سید
دانیال


مکان های دیدنی و تاریخی

 

 

جاذبه های طبیعی و مکان های تاریخی در شهرستان
خلخال وجود دارند. مهم ترین گردنه خلخال به نام گردنه ناو مشهور است که در مسیر
جاده ارتباطی خلخال به هشپر واسالم واقع شده و از داخل جنگل های طالش به جاده رشت
به آستارا متصل می ‌شود. چشمه آب گرم معدنی خلخال در 22 کیلومتری شمال باختری
هروآباد و به فاصله 96 کیلومتری میانه از زمین خارج می شود. جنگل های متراکمی نیز
درمحدوده شهرستان خلخال وجود دارد که از امکانات بسیار مساعد در زمینه جذب جهانگرد
برخوردارند. امامزاده کجل نیزدر شمال خاوری اغکند در مسیر جاده ماشین رو کوهستانی
شمس آباد واقع شده است.

 

صنایع و معادن

مهم ترین صنایع شهرستان خلخال را صنایع دستی
تشکیل می دهند. شهرستان خلخال یکی از مراکز مهم صنایع دستی استان اردبیل و نیز کل
کشور محسوب می شود. انواع جاجیم، گلیم، اشیای منبت کاری شده و صنایع چوبی از عمده
ترین صنایع دستی این شهرستان است. جاجیم بافی در اکثر روستاهای ایران به‌ ویژه اغلب
روستاهای ‌آذربایجان مرسوم است‌ و در هر منطقه دارای ویژگی های خاص می باشد در
شهرستان خلخال ‌جاجیم دارای ویژگی های خاص می ‌باشد. در گذشته جاجیم مناسب ترین‌
چیزی بود که‌ مردم منطقه روی کرسی می انداختند که در این میان جاجیم
چیچکلمه
CHICHAK‎‌‎LAMEH با
ترکیبی از رنگ های متنوع و نقوش لوزی داخل‌ الوان راه راه آن در ده‌ و شهر از همه
‌مشهور بود با متروک‌ شدن کرسی زغالی بافت‌ و مصرف جاجیم در شهرها و حتی
در
‎ ‎شهرستان های دور و
نزدیک‌ نیز به فراموشی می رفت‌ ولی روستاییان طبق عادت‌ قدیمی ‌مناسب ترین‌ روانداز
کرسی زمستانی را رها نساخته اند و بانوان کهنسال در روستاها همچنان جاجیم ‌خودشان
را در زمستان و تابستان در فضای باز اطراف خانه‌ و میدان ده‌ و یا هر مکانی که‌
‌امکان داشته باشد دراز می کنند و سه‌ پایه‌ مخصوص آن را بر پا می دارند و جاجیم می
‌بافند. ‌بافت‌ جاجیم در اکثر قریب‌ به اتفاق دهات و مناطق روستایی ایران مرسوم
است‌ تنها تفاوت‌ و ‌امتیاز جاجیم بعضی از مناطق نسبت به‌ سایر جاها ترکیب رنگ‌ و
ظرافت‌ نخ‌ و نقوشی است‌ که‌ ‌روی آن ایجاد می کنند.

می توان گفت جاجیم بافی در عین ظرافت‌ و
زیبایی و دقتی که‌ می‌ بایست صرف بافتن آن‌ گردد سنتی ترین‌ روش‌ بافندگی را مجسم
می سازد و ابزار مورد نیاز آن ساده ‌ترین‌ وسایل‌ می باشد. مهم ترین‌ عامل‌ در امر
بافت‌ انرژی بازوان زن‌ بافنده است‌. بافت‌ جاجیم پس‌ از تهیه نخ‌ مورد نیاز در رنگ
های مختلف یا چله کشی شروع‌ می شود و‌اغلب تمام مراحل‌ بافت‌ مخصوصا چله کشی آن در
فضای باز و شبیه به‌ چله دوانی قالی ‌های ‌فارسی بافت،‌ صورت‌ می گیرد. به این‌
ترتیب در محوطه های به‌ طول تقریبی ده تا بیست متر ‌به وسیله تعداد چهار میخ چوبی
روی زمین ایجاد می شود و گلوله‌های رنگی نخ‌ توسط‌ شخص چله کشی به دور این‌ میخ های
چوبی گردانده می شود. با گردش‌ مداوم‌ شخص چله کشی به دور این‌ ‌چهار ضلعی و تغییر
دادن‌ گلوله‌های رنگی نخ‌ پشمی، طراحی(رنگ‌ نقوش) جاجیم نیز شکل ‌می گیرد. پس از
پایان چله کشی چله را روی زمین دراز می کنند به این‌ نحو که‌ با دو عدد میخ چوبی
یا‌فلزی بزرگ‌ عرض چله را در یک طرف محکم نموده‌ و انتهای چله را که‌ به صورت‌ یک‌
گلوله‌ بزرگ‌ ‌پیچیده شده در انتها محکم می ‌نمایند و ضمنا با گذاشتن یک‌ سه‌ پایه‌
چوبی نسبتا بزرگ‌ ‌جوکی را که‌ بر روی چله سوار است‌ از بالای سه‌ پایه‌ آویزان می
کنند به این‌ ترتیب چله بر روی ‌زمین آماده‌ بافت‌ بوده‌ و جاجیم بافی آغاز می
گردد. از آن جا که در داخل‌ ‌منازل‌ روستایی فضایی به‌ طول پانزده‌ متر کمتر پیدا
می شود اغلب جاجیم را در معابر(کوچه‌ ‌و میدان ده‌) مستقر می کنند و این‌ عمل را
اصطلاحا (دراز کردن‌ جاجیم) می گویند و هر وقت‌ ‌که مشغول کار نیستند چله و سه‌
پایه‌ را جمع کرده‌ وموقع‌ کار مجددا و به سادگی آن را دراز ‌می
کنند.

در شهرستان خلخال جاجیم بافی روستاها و آبادی
های ‌بخش خورش‌ رستم به علت تعداد بافندگان و مرغوبیت و ظرافت‌ نوع جاجیم شهرت بیش
تری ‌دارد. به‌ همین سبب دفاتر یا مراکز اجرای پروژه‌های جاجیم بافی در این‌ بخش در
‌روستاهای گیوی زاویه‌، نیمهیل، نساز، برندق، جعفرآباد، سجهرود و چنارلیق قرار
دارند و هر ‌کدام از این‌ دفاتر تعداد زیادی از جاجیم بافان آبادی های اطراف را از
طریق‌ توزیع‌ مواد اولیه و ‌جمع آوری جاجیم های بافته شده تحت پوشش‌ قرار داده‌اند.
به این‌ ترتیب که‌ جاجیم بافان مواد ‌اولیه مرغوب و ارزان قیمت را به ط‌ور امانی
تحویل‌ گرفته و جاجیم بافته شده را به‌ دفتر پروژه‌ ‌تحویل‌ می دهند میزان دستمزد
پرداختی پس‌ از ارزیابی محصول با توجه‌ به‌ مرغوبیت بافت‌ و ‌ترکیب رنگ‌ تعیین و
پرداخت‌ می شود.

سیمان، کرومیت، خاک سرخ از مهم ترین معادن
شهرستان خلخال به شمار می روند که در قسمت های مختلف این شهرستان پراکنده شده
اند.

 

کشاورزی و دام داری

 

به طورکلی خلخال از مناطق کشاورزی، باغ داری و
دام پروری استان اردبیل است و محصولات عمده اش گندم، جو و حبوبات، برنج، گردو، سیب،
گلابی، انگور و پنبه است. خلخال به لحاظ داشتن مراتع نسبتا خوب از دامداری پیشرفته
ای برخوردار است و انواع فرآورده های شیری از قبیل: خامه، ‌ماست، کره و پنیر و… هم
چنین پشم، پوست و عسل از عمده ترین تولیدات دامی این منطقه به شمار می آیند. 

 

مشخصات جغرافیایی

شهر خلخال در 48 درجه و 31 دقیقه طول
جغرافیایی و 37 درجه و 37 دقیقه عرض جغرافیایی و ارتفاع 1800 متر از سطح دریا واقع
شده است. خلخال در جنوب شرقی استان اردبیل واقع شده است و رودهای هروآباد و آپارچای
در آن جریان دارند. خلخال منطقه ای کوهستانی با آب و هوای معتدل و نسبتا سرد می
باشد. کوهستان جنگلی و بلند طالش در خاور خلخال از شمال به جنوب در حکم سدی میان
دریای خزر و استان گیلان و آذربایجان شرقی است که باران خزری در دامنه شرقی آن ریزش
کرده و جنگل های طالش را بوجود آورده است. مسیرهای دسترسی و ارتباطی این شهرستان با
دیگر مناطق عبارت اند از:

- شهر خلخال در مسیر راه اردبیل – اسالم، در
110 کیلومتری شهر اردبیل و 67 کیلومتری اسالم واقع است.

- راهی فرعی به سوی مغرب تا میانه به طول 130
کیلومتر.

- راهی به سوی جنوب به طول 49 کیلومتر تا
هشتجین .